CENTRUM TERAPII POZNAWCZO-BEHAWIORALNEJ WROCŁAW

Magiczne czytanie w myślach, czyli słów kilka o zniekształceniach poznawczych

Niejednokrotnie w pracy terapeutycznej z parami spotyka się kilka typowych źródeł problemów doświadczanych przez partnerów. Są to m.in. trudności w porozumiewaniu się i zniekształcenia poznawcze, czyli błędy w myśleniu, które bardzo szybko mogą powodować spięcia i nieporozumienia w związku. Tak naprawdę każdy z nas popełnia błędy, lecz bardzo trudno się do nich przyznać i wierzymy, że nasze postępowanie i nasze myślenie jest najbardziej słuszne i poprawne. Te błędy w myśleniu prowadzą ostatecznie do złych interpretacji danego zachowania drugiej osoby oraz nawarstwiania wzajemnych frustracji.

W nurcie poznawczo-behawioralnym ważną rolę przypisuje się umiejętności rozwiązywania problemów i poprawnej komunikacji w związku. Na co dzień para zamiast skupić się na jednym konkretnym problemie, usiłuje rozwiązać wszystkie na raz, co oczywiście nie jest łatwym zadaniem. Czasami zdarza się, że partnerzy nie biorą pod uwagę pomysłów drugiej osoby na rozwiązanie trudności lub mają tendencję do złych interpretacji. Tymczasem tym, co najbardziej zaburza rozmowę jest m.in.:

  • przerywanie wypowiedzi partnera,
  • nieumiejętność uważnego słuchania i potwierdzania odbioru komunikatów,
  • niezdolność do adekwatnego wyrażania emocji pozytywnych,
  • niezdolność do wyrażania uczuć negatywnych w sposób, który nie rani partnera.

Poniżej przedstawiono listę kilku zniekształceń poznawczych najczęściej spotykanych w pracy z parami:

  • Czytanie w myślach – jest to magiczna zdolność dowiadywania się, co myśli druga osoba bez pomocy komunikacji werbalnej przy założeniu złych intencji drugiej osoby.
    Przykłady:
    „Ja już dobrze wiem, co ona myśli na mój temat.”
    „On pewnie ma mnie za idiotkę.”
  • Myślenie czarno-białe - zachowanie może być albo złe albo dobre, doświadczenie może być pełnym sukcesem lub kompletną porażką.
    Przykład: Mąż myje naczynia i odkłada do szafek. Żona poprawia ułożenie naczyń w szafce. Mąż myśli: „Cokolwiek nie zrobię i tak zawsze będzie źle.”
  • Personalizacja – znajdowanie winy w sobie, mimo braku konkretnych dowodów uprawniających do takich wniosków. To wiara, że jesteśmy powodem negatywnych zachowań ludzi, nie biorąc pod uwagę innych, bardziej prawdopodobnych powodów ich zachowania.
    Przykłady:
    Żona widzi, że mąż dosypuje soli do swojej zupy. Żona myśli: „Nie znosi mojej kuchni.”
    Mąż opowiada o realizacji swojego ważnego projektu z pracy, żona ziewa. Mąż myśli: „Nie docenia mojej pracy, nudzi ją moja opowieść.”
  • Nadmierne uogólnianie – pojedyncze wydarzenia służą jako dowód na potwierdzenie reguły dla wszystkich podobnych sytuacji.
    Przykład: tendencja do formułowania sądów na temat partnera z użyciem: „Bo ty zawsze…”, „Bo ty nigdy…”
  • Arbitralne wnioskowanie – to formułowanie sądów bez realnych podstaw ku temu, wyciąganie wniosków bez wystarczających dowodów.
    Przykład: Żona przyjeżdża samochodem z myjni, gdzie wcześniej nie zajmowała się jego czyszczeniem. Mąż myśli: „No tak, znowu porysowała auto, albo coś kombinuje.”
    Mąż wraca później do domu, żona myśli: „Pewnie ma romans.”
  • Wyolbrzymianie i umniejszanie – postrzeganie sytuacji jako bardziej lub mniej znaczącej niż w rzeczywistości. Formułowanie sądów o silnym zabarwieniu emocjonalnym na podstawie niewystarczających przesłanek.
    Przykłady wyolbrzymiania: Mąż jeden raz spóźnił się do pracy, żona myśli: „On jest nieodpowiedzialny i niepunktualny, dlatego na pewno wyrzucą go z pracy i nie będziemy mieli za co żyć.”
    Mąż po odkryciu debetu na koncie wścieka się i mówi do żony: „Mamy poważne kłopoty finansowe.”
    Przykład umniejszania: „Kiedy ty siedzisz w domu z dziećmi i popijasz sobie kawkę, ja ciężko pracuję. Wszystko jest na mojej głowie.” Umniejszenie pracy drugiej osoby.

Celem terapii poznawczo-behawioralnej par jest zmiana zachowań i przekonań partnerów, by potrafili dostrzec w sobie kogoś innego niż tylko wroga i przypomnieli jak ważni są dla siebie nawzajem. Podczas spotkań para uczy się rozpoznawać zniekształcenia poznawcze oraz ćwiczy z terapeutą w jaki sposób mówić, by się nawzajem nie ranić. Bardzo cenne jest również przećwiczenie konkretnych sytuacji z życia i wspólne znalezienie rozwiązania dobrego dla wszystkich.

FaLang translation system by Faboba